Monday, October 20, 2003
Front Page
News
Op-Eds
Features
Literary
Lighter Side
Letters
About Us
About Romblon
Search
Previous Issues
Links

Join Romblon List
Message Board

Advertise with Us
Contact Us
Feedback

Classified Ads


Huling Pahinungor

(A Translation of Jose Rizal's "Mi Ultimo Adios" in Asi)
Ni Abner Faminiano

Ako ay mapagtoy. Banwang tinubuang hinigugma't adlaw
Himayang nawagtik ag Perlas it Ragat sa Hampig - Subatan
Bug-os kalipayang kinabuhing kubos sa imo'y ak halar,
Naging masilak man, mayabtong, maamyon o naging mabuskar,
Ak ipahungor gihapon kung dahil sa ing kaanduan.

Sa asa labanan nak yukmoy sa hirap sa giyerang mahigpit
Kinabuhi'y halar, waya ruha-ruha, hingab ma'y nawagit,
Riin man matuslan, waya man koronang lawrel, liryo'g sipres,
Bitayan, kayhasan, riin man nak buho, parusang mapait
Ay halar gihapon kung hagar it banwa'g pamilyang pigipit.

Ako'y mataliwan ngasing nak sa langit nagtatanruaw,
Banag it adlaw sa likor it rampog sa ida pagyuaw;
Kung ing ikikinahangyang kolor nak mapuya ay lalong yumutaw,
Hali ling ako rugo nak ipawiswis kung imaw't ing hagar
Adong mas masiga, hidom it kahadag sa ida pagyabaw.

Ka ak pananamgo pagtuna pa't katong buot ay nabuksan
Sa ako pagtubo ag hanggang sa ngasing nak ak kasagaran,
Ay ak Makita ka, marilag nak mutdang Perlas it Subatan,
Mata'y waya yuha, uda'y waya buling, waya't sarang lipran
Waya it magkubot ag klarong malinas, waya't kahud-anan.

Gugmang ak kalipay, ka ak tinguha'g higakong marangga
Ay guminhawa ka, ka ukaw it ka ako mabada nak kalag
Mapukan man ako kung ikaw ay tinrog nak buko mayuda
Ikaw yang mabuhi'y matam-is sa akong mabugto ka hingab
Iyubong sa duta'g sa yanrong it langit nimo'y pumagiba.

Ag kung sa ibaba it ako yuyubnga'y inggwa ka't mamasran
Maisot nak buyak nak sa hilamonong mabunbo'y yumutaw
Muyati ag haruan ag ka ako kalag ay ing pahinunguran;
Ag yupa'y matanrog sa ragang mayamig it ako yubnganan,
Hanrom nak maimbong ag tam-is it hinghing it gugmang ralisay.

Pabad-ing kag sinag it buyang mahihin sa ako'y itarok,
Tugoting banaag it pagpamusiag sa ako'y ihator;
Sa ida pagtibaw, hanging ay pabad-ing kabuyong nak hudop
Ag kung inggwa't yanggam , natabong umapon sa nagrupang kurus
Ay imo tugutan nak ako'y kantahan't himayang kahipos.

Pabad-i kag adlaw sa kusog it silak , ruyom ay tunawon,
Ibalik sa langit pang-anor nak takos ka ak pangandohoy;
Agap nak paggina'y pabad-ing tibawan nidang naghahanrom
Ag kung inggwa't pilang ako ay ig-ampo sa pagpanayumsom,
Ay ipangamuyo ka ak pag-atubang sa Makakagahum.

Ag kung kamposanto'y takyuban it ruyom sa kabaghi-anon
Liwas sa minatay ay way ni usang biling nagtatanor,
Aya gibugnoha, inra pagpahuway, taw-I it pagtahor;
Kung makarungog ka ugaling it kaskas, sonatang magnum,
Kato'y ako kanta, Banwang pinalanggang sa imo'y patungkol.

Ag kung pati yubong nako ay wagitey sa paino-ino,
Waey krus o batong nabiling timaan ag tanra't ak kutkot,
Pabad-ing bungkayon'g raga ay isabwag it buthong kidamot,
Nak bag-o man yumang umuli sa waya ak yawas nak abo,
Makatar sa duta ay maging alpombrang tungtungang mahumok.

Buko-ey hinagbot kung kali's matabo ka inro pagrumrom
Dahil kayaparan it duta ag langit ay ak atabokon
Sa imo pangrungog ako ay magiging matunog nak ugong
Bangyo, idlap, kolor, uwang ag ambuko'g sadya't kalantahon,
Rayum it pagsalig ay indi gtungnang ako sambiton.

Dutang ak gingmathan gugma' paghigugama, antos it pagantos
Gugmang Pilipinas, batona ling ako huling pahinungor,
Sa imo'y ibilin si Nanay ag Tatay ag gugmang katumoy,
Sa waya ulipon, pintasan ag kakog, ako ay mapagtoy,
Duhi ka pagyaum nak ka naghahari'y Ka Diyos it kalooy.

Adiyos ginikana'g ako mga haling kabika it rughan
Mga kaidamo sa salong nak guba'g tuig nak naglikwar
Pasalamat kamong sa pas-ang mabudlay ako'y nakaalwan;
Adiyos katam-isan taga-ibang banwang palanggang kalipay
Ag sa inrong tanan, kamatayan ngani'y usang pagpahuway!


Reprinted from Silak Vol. 3 No. 1 1999