"Kakokalma.
Baga lana kina-ong ragat. Pay makakamangan it hayo, a. Ak nagpayungot
sa seawall. Inggwa't nagbubutawan, o. Umbong ka trabon, loyloy ka
katig. Masyadong ramo ka pasahero, it gui iigorey. Nio arang motor
kina? Ah, Banton Liner." Mayungotey, mayungotey, masaltay. Aba,
mapatikyar sa bag-ong pier kaling mga kali. Abe ay sa Batangas yang
ka de pier, asi inggwa ra kita reli sa Bantoon ah. Kada gui permi
kamo it ru-aw ag magbakasyon. Hingan yang kamo napauli kung inatawagan
nak na-estrok ka inro mga maguyang o kung naolyuhaniy. Aber baga apayungutan.
Aba, masaltay ngani! Sus, buduboy ka binaktot, mga kahon, plastik,
ag bag. Inggwa it sunggoy, bitbit, abit, sipit ag inakay nak pusit.
Kinang iba'y nagtitinagayog. Kiing Bantoanon ngani, riin man i-agto
ay imaw guihapon. Ay nak asi, imo kina guing kakahuda? Sio-ng Bantoanon
ka daok it kina? Kung ikaw ay uya reli gui rako, indi ka matingaya,
kada aya nato gui sawaya. Indi baga ara mag-gis-ak kina-ong pantalan
nak dorong paksi kinang nagsasalta, uya pa man kina gui parugo-e.
Yamusang kaling nagsasalta. Tuma, o. Ak nagsa-uli sa Hipit. Inggwa
pa it paabuton o, matulin. "Nagyuyungot, ah kag motor ni Manong
Luteng. Puno kina it taga-Ranzo. Siguro, malaban kina it basketbol.
Kaling ako nayusrok ay halos bumotbut it kayayaga it kaling mga nagsasalta.
Muyati kato-ong usa, ma Honda, aw inggwa ra et Kawasaki, aw asing
masakay pa sa motor ay a-usang rangaw ra ka abaktason. Hala pasugti
nak a-usang anak ra. Ak nag rapirapi rotong dorong tawo, si-o ara
kali-ong naghihidom? "Hello! Mas hello ka sabat nako." "Kumusta?"
Maado ra. Ka kokalma, ubos ka bayon. Pay ra ak masuka ay riin ra roto
nawawa-an nak huthot it tawo, et yangey nako tunla. Ayam nimo? A-usang
posisyon ka ako ingkor tuna it Pinamalayan. Pagkabinhor. Maado pa
kina-ong sardinas nak mayuga. "Indi kina magyuga nak a-usa ra
it suyor." Nagpanglingatlingat ag naghinghing rotong kaibhanan.
"Kaganday ara kaling Bantoon. Rakong ipinagbag-o." Naghangar
rotong mataas nak bayay, :Maganda a, pay templo katoong tumbo."
Pay masyadong mangyan ano? "Pagkauhaw, bale mag-inom it mayamig."
Nagrayan kang Anya, "Auntie, inggwa it mayamig nak coke?"
pacoke-coke pa, pay anar, a-usang tuig pa sa Maynila ay naghahanap
it a suyupong mayamig. Guing sabat ni Anya, "uya, largo roto
kang Manang Rading ag kung waya ay hanap sa iba." Hoy, suyora
kaling banwa maskin sa bukir ay doroy nak ref ag freezer. Inggwa ray
gani it guing salta et tahapon kag Fondevilla nak motor. Seging lingat-lingat
kaling nagsasalta, bali kung nararapa. "Tumang bag-ong sementong
bayayey deli. Apelay ka mga bakante. Ranotnot kaling mga bayay ag
mga mataasey pati."
Napakamangyan kaling hadopan sa pagrayan sa entablado. "Bag-ong
banlos kaling entablado ah, kabuyo pa it hibo." Segi ka sauli
ak naka-amoy it anglis it sinugba. "Kita'y inapakagutom it kina-ong
sinugba." Seling nako,"Asing indi yumamon." "Ay
rein nakaon?" "sus, doro, tuna-a sa Limaw hanggang Tampos."
"Nak imaw baga?" "kung gusto nimo diretso kita et sang
banwa." "magpili yang, mayasaw, mayapot o uya asin nak monggo."
Pagkatapos nak tambayon kakahuytokan nak halin sa biyahe, nakamalay
it hilas. Mahiwas, indi matumang. Gusto'y nak mabili-ey. Uya sam-aw
rotong asamputan. Siling ay, "pay kahuhuda eg bumba sa artesian,
"mahuhuda ay buko ra de uba. Asing mahuhuda? Maado pa ngani ngasing
nak dorong artesian, it kato ay timba pa sa plaza, sa yusor ag sa
suyor. Pag inakayupugan it katong timba katong baga nigo et yapar
nak tubi, yutaw ka yubo-yubo et pisi, pag huwar ay nayag-ok ra katong
mahabang pasok.
Kaling mangyan nak kaibahan ay ako guing badaan nak ak nag usyuso
ray sa pantalan. Ako'y napasimyatan et katong kaklase it tung grade
one. Inggwa et kaibhanan. Nag-estoryahan kami. Ni-ong building kina-o?
Ag asing inggwa it kanyon? "ey, ukob, ukob… baka matamaan
kamo." Ukob ngani kabi'y napit-ot pa kato. "Imaw kali kag
munisipyo, kung sa bisaya ni Uncle Sam, Civic Center o Municipal Hall."
Kasadya kali-ong bag-ong salta, pero aya kamo gui sawa nak magbisita
nak sa masonor, ak mahaboy ray it estorya.
