PAGTUYAGHOT IT HARI (asi)
Benedict F. Orozo

Magadon kag silak it adlaw. Marurungog nimo kag mga yanggam nak nagkikinantahan sa likor it pintuteng bayay ruto sa mga kahoy nak kasusunson. Yagitnit it kawadan ay musika sa talinga it nagpapanambitan. Nanunot pa ka panaghoy it hangin nak nagpapasas sa mga mabunbon nak rahon. Lalong naado kag suyuk-suyok sa yab-as nak mga tangkon nak nakatahaw sa lamesa.

Kali kag baryo it Kuntento sa ugbos it kaharian it Nasugba. Maisot. Mahipos. Karamuan sa mg nag-iistar ay kahirap. Nag-uuma tong iba kung buko ra ay nagpapang-isra. Yawor sa kaalwanan nupay binadaan it maadong grasya. Reli nakarat-oy kag ginikanan ni Tang Placido.

"Pacing, hari-in ray gui tuyaghot tuong si Brikor? Magamas tan-a kami ruto sa at sangpugdot nak uma. Pay kalikutaney," siling ni Placido sa ida saprak.
"Hay imaw yaki ngani. Rahagto kana Nang Ending, nagbakay it usang puros nak tonsoy nak at isuya isag." sabat ni Pacing nak kapisang ni Placido.

"Ay si Bamba, riin gui sohot? Muok pa?" sunor nak pangutana ni Placido.
"Mukyatey, ah. Asa likor it bayay nak nagpapangmanunggay. Kato ay at iyus-og sa tonsoy ag iibhan it mayabong rema para sa paning-ogto ray nato. Iugwa kay it otan, di kanunot pang inaslom, eh di pay mapangmais-mais ray ka isag," mahabang litaniya ni Mang Pacing.

Napahidom yangey si Placido tanra it kalipay sa guing tugyan it ida saprak. Tuyar sinra. Aber rabuno kahihirapon ka pangabuhian ay waya it pagkabayaka sa pag-atubang sa tanang pag-akat it kabubuhion.
Ragling nautoy kag pag-iinu-ino ni Placido kag umabot kag ida pangruhang anak, si Brokoy. Nagrarali ag nagyayagro pa si Brokoy.

"Tatay! Nanay! Haah!" ya-o nak ayaba ni Brokoy habang masunson kag hingabon.

"Asi, ni-o kato!" rungan nak sabat it katong magtiayon.

"Tay, Nay! Karuramong kabayo sa Liwas nak di sakay nak mga pay sundalo. Inggwa pa it takyos nak mga sunrang!" siling ni Brokoy.
"Ha!? Asi, sio kag irakpon?" usisar ni Placido.

"Baka, inggat nalisuran kag talalurong Hari. Ako'y nababayaka sa at kinabuhi. Baka puslukon kita it katong mga sundalo." puno it kayawhak nak tugyan ni Pacing.

"Nay! Waya it natiiran ako nak ing patikya-og sa liwas. Namasran nako nak ingsusuyor it kag palanggang Hari bawa't pamayay. Ilam kung asi. Basta, pay kaiba Tatay ag Nanay.

Imaw it pagsuyor ni Bamba sunggoy kag sangyawog nak rema ag sa napagor ay mga manunggay.

"Asi, Nanay ag Tatay? Nio baga kag natabo?" hikutar nida sa mga maguslit.

"Anak, rahina kuno kag talahurong Hari nak nagbabayay-bayay," sabat sanak raan ni Placido.

Nang biglaan ay ingga sinra't narungog nak toktok sa hagran. Inut-inut it iknat si Brokoy para buksan kag hagran. Rahan-rahan nidang ing awang kag hagran. Ruto nida natiiri kag Hari nak kabubale it bayubar. Mga alahas nak mamahayan ay nagbibilingkuyan sa li-og ag napagor.

"Toto, puyde bagang magpasakop sa inro hawla?" hikutar it kag Hari.
"Oho, oho. Suyor kamo pinalanggang Hari!" ragling sabat ni Brokoy. Tingayang-tingaya man kag magpamilya sa uyat abisong pagtuyaghot it kag Hari, magadon guihapon kag inra pag-abebar sa Hari.

"Suyor kamo palanggang Hari. Suyor kamo sa pintuteng hawla namo," abebar ni Placido sa Hari.

"Salamat nak gador." siling it kag Hari sabay tikang pasakop habang nagpapanglingat-lingat nak pay inggat inghahanap.

"Nio kag imo ingpapangabuhi sa imo pamilya?" usisar it Hari kang Placido.
"Ah, nag-uuma ako palanggang Hari sa maisot namong duta raha sa likor it hawla namo!" sabat ni Placido.

"Ikaw?" Sabay tiir kang Placing.

"Ah, kabulig ako it ling ak saprak sa paghikot dili sa bayay. Inghuhuman nako kag mga trabahong pamayay pati pagtudlo it maadong batasan sa ak mga iniputan," eksplikar ni Pacing.

Maabot ay tumalikor kag Hari. Nagsika sa gaha ag tiniiran katoong mga paninamon nak kabubale sa likor it bayay na Placido. Narahiyo sida sa kabale-baleng uma sa ida atubangan. "Pagkasusimple kaling inra kabubuhion pero kasadya sinra ag kuntentado." Siling sa sarili kag Hari. Samantalang sida'y libot it kaminahan pero mabuyong kag buhay nida. Ruto nida, sa pamilyang kato namukyat kag ida taguipusoon nak kag klaro ag tuos ng kalipay ay oya it karampatang saysay o halaga. Rahagto sida nakamasir it klaro magadong pag-iiniba.

Pag-atubang it kag Hari ay mahadagey kag ida uda. Pay nakasapoy sida it ka-uadong sabat sa ida mga pangutana. Nagpamuhoney kag Hari.
"Kamong magpamilya ay ka-uado. Salamat it rako sa pagbaton ninro reli sa ako. Ako ay indiey magrugay. Ak malibawoy!" pamuhon it kag Hari.
"Adiyos palanggang Hari! Salamat sa pagtuyaghot reli sa amo pintuteng hawla!" sabat it kag magsaprak.

Sa rayan pauli, kagugaan kag suyok-suyok it kag talahurong Hari. Sa katapusan ra ay napasaida kag mahay nak kasabatan sa mga nagsasabor nak problema sa isip nida. Kina ay….makuntento yaki sa mga bogna sa imong grasya it Ginoo.

*Benedict is an engineering student at RSC Main Campus.He is 19 years old and hails from Banton. He is one of two associate Harrow editors. He wrote this story during the workshop.