Archives
Features

Paskong Bantoanon

 

    Nobyembre. Usang buyan pa ag Disyembre ray. Ing huhuyat yangey ka pag-abot et auno et Disyembre ag tunaey ka kasahuyan sa mga bayay sa paghanra sa maabot nak kapaskuhan. Basta nagtunaey kag simbang gab- i, ay ni-o pa gani nak talagang imo'y mararamdaman ka kayamigan nak hator et ka buyan et pagyunsor et ato Gino-o. Tuna-ey rat kalibugan ag karakas sa mga bayay kung ni-o ara ka ihanra sa Noche Buena, kung ni-o ka itao sa mga apas nak mabisita sa inra bayay. Nalilibugey kung ni-o ka ipapasko sa anak sa bunyag. Ka mga maguyang sa ato ay nalilibugey kung ni-o ka ihanra sa mga anak nak mapangpinauli para magselebrar et ka okasyon sa islang Bantoon. Talagang inde mapuatan ra ka pagpamakay et mga tawo. Si-o ka masiling nak tigkuli sa Bantoon? Uya et tagkuli basta paabuton ka Pasko. Talagang inapaghanraan ka mga bag-ong yamit. Ka bayay ay talagang pagkahadag, nak nupay  aga dahil nak napupuno et mga patay-sindi. Nupay Hollywood ka maisot nak banwa nak klaro ra talagang pustoryoso pag tyar et kaling inggwa et mahalagang okasyon.

     Imaw kina et nagsusuksok sa ako isipan. Mayado man ako sa banwang ing halinan ay pay nupay perming ing kakatoy ling ak mga siking magpauli isipon pa yang ka mga kasadyahan nak ak narak-an ruto. Inde talaga mawagit sa ako ka ak nakarak-ang kasahuyan et tanan pag mayungotey ka pasko kada gani auno pa yang et Disyembre ay inde-ey mapuatan ka pagtext sa mga amigo ag amiga. Gustong makasiguro kung mapangpauli o inde.

       " Mareng, mapauli baga kamo?, text sa ako et usang kumadre.

      ' Inde pa gani masiguruhan Mareng nak kakusog busa", sabat ra nako.

      Klaro ra nak sa pag-abot et Disyembre ay ing kakahadlukan ka angraragkuang bayor sa kalalawran. kada gani gusto mang magpauli et karamuan ay inayawhakan ra lalo pa ara pag inggwa et kaibhanan nak apas.

      Pero siling gani ka nakarak-an ay kahirap ig limtan. Imaw kina et nararamdaman et karamuang kababanwa nato kada gani miski supakey sa maragkong bayor ay talagang napilit nak makapauli.

       Kada aber ruhang adlaw yangey ag pasko'y uya pagruha-ruhang guminan pa gihapon kami. Aber uya kasiguruhan ka byahe. Pag abot gani et Lucena durong Bantoanon ka naghuhuyat et byahe. Kabi pa namo'y apilay ka pasahero pauno'y ruhang adlaw yangey ay Pasko'y kato yaki ay pagkaramo pang nag-aabot. Ka mga Bantoanon inde malimtan ka sariling banwa riin man dar-on. Kung apakaisipon ay asi gani arang karamo pang nagpipinauli ay pwede rang sa syudad yangey magpasko? Makakatipid pa sa pamasahe, mas maramo pang maaagtu-an.

        Sa amo yang ra ay talagang inde makumpara ka kasadyahan et pagselebrar et mga importanteng okasyon lalo pag kaibhanan ka ato mga kapamilya ag mga kapuso. Tanang kahalihan ay natipon pag mga tuyar et kaling pasko ray.

         Mahirap man ka byahe ay talagang inatiis. Aber makusog, talagang nasupak. Aber gani pay sardinas sa barko ay uya gui aalibhata makaabot yang et Bantoon. Talagang grabe magpauli pag pasko. Hina nak pagkakusog, pagkasi-ot sa barko- miski yaey teheras sige yang gihapon.

        Pag tuntong gani et pantalan, pagkarakong kasadya. Pay mga artista, pagkaramong nasapoy. Yabot-yabot ka mga marurungog nak pangutana. "Pagkaputi-ey sida ano?", "Aruy, asing pagkatabaey ka?", "Kakusog baga?", " Mauno ka byahe?" , Dile kamo na bag-ong tuig?" Sari-sari ka pangutana ag ka kabuyong sa kahalinhan ay talagang inde matawaran.

        Klaro rang inde matawaran ka pakiramdam pag kaibhanan ka kasimanwa. Ibang gador ka kasadya pag kaibhanan ka kasimanwa.

         Pag abot ra et Simbang Gab-i syaro't puno ka simbahan. Aber taga-bukir nadayo pa sa banwa. Kag iba'y et gui tutungkaagey, sige pa guihapon. Pag siling ni Father nak "Amen", napapainrahat et tinrog uya namalaye kag sermon tapusey yaki. Pay kaguguya minsan pero kung imuyatan kag pagtiis ninra et tungka talagang tyar sinra ka seryoso. Ag sa pagpati pa nak pag ing nakumpleto kag sidam nak simbang gab-I,magiging klaro ka imo ing hahagar.

         Sa kaadlawanan et pagyunsor et ato Guino-o tanan ay syaro't sahoy. Pagkatapos et samba ay paunahan ray et pila sa mga bayay.. Aber papauno pay kaadog muyatan nak sa ato banwa ay buhing gador pa ka espiritu et pagtaw-anan aber nio't kakukulion. Aber gani kag mga maintik nak anak ay bitbit ka plastic. Hanggang talinga ka guya pag naunraney ka rayang plastic. Ka mga kabataan ra ay sahoy dahil pagkikita ray et mga magka-batch. Yabut-yabot nak grupo ka ing makikita sa karsada. Inggwa't nag-iinuman sa mga bayay. Inggwa ra et ibang sige ka bira et boses aber gani napapaosey. Kag ibang taga-bukir ay napabisong ag patukar ray ra kag ibang taga- banwa. Syaro't sahoy ka tanan.

         Pag-abot ray et bag-ong tuig, hina gui tutuna ka karakas sa paghanra et bisti para sa " Costume Ball". Sari-sari ka makikitang bisti pag-abot et gab-i. Tanan ay pagkasadya. Hataw ka mga kaanakan. Ka mga maguyang ay napapainut- inot et hidu-hido.

          Simple man ka gayak, ka importante ay ato nararamdaman ka tunay nak kasadyahan nak tao et kaling okasyon.

          Imaw kina et Paskong Bantoanon. Hariin ka man, mayado man, imaw et ing hahanrum. Kabay pang riin man kita dar-on et ato mga pananamgo, inde nato gui limtan ka pasko sa banwang ing halinan. Paskong Bantoanon.

 

  

                                                                   -Christine P. Flores